RSS

วัตถุดิบที่นำมาผลิตยาไทย

ยาไทยที่ได้จากส่วนต่างๆของต้นไม้

สมุนไพรเป็นพืชที่ขึ้นอยู่ตามธรรมชาติ ดูแลง่าย ไม่ต้องการการดูแลรักษาที่เป็นพิเศษ หากรู้จักการใช้ยาสมุนไพรก็สามารถเก็บมาใช้บำรุงร่างกายหรือทำเป็นยารักษาโรคภัยไข้เจ็บได้ โดยทั่วไปสมุนไพรที่จะเก็บเอามาใช้งานได้จะมีอยู่ 5 ส่วนที่สำคัญคือ

1. ส่วนรากและหัวของพืชสมุนไพร

    

2. ส่วนลำต้นและเปลือกไม้ของพืชสมุนไพร

3. ส่วนที่เป็นใบของพืชสมุนไพร

   

4. ส่วนที่เป็นดอกของพืชสมุนไพร

     

5. ส่วนที่เป็นผลของพืชสมุนไพร

 

       พืชสมุนไพรไทยในส่วนที่เป็นรากจะทำหน้าที่ในการดูดซึมอาหารมาเลี้ยงส่วนต่างๆของต้นพืชสมุนไพร ส่วนของใบจะมีหน้าที่สำคัญในการสังเคราะห์แสง ปรุงอาหาร ทำให้เกิดการดูดและคายก๊าซออกซิเจนและก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ส่วนที่เป็นดอกและผลของพืชสมุนไพรจะทำหน้าที่ในการแพร่ขยายพันธุ์พืชสมุนไพรต่อไป ส่วนต่างๆของพืชสมุนไพรนั้นล้วนแต่ทำหน้าที่คล้ายกัน ไม่ว่าจะเป็นพืชสมุนไพรในสายพันธุ์ใดก็ตาม

       พืชสมุนไพรไทยจะมีคุณลักษณะเฉพาะตัวที่สำคัญเช่น ชื่อ สี กลิ่น รูปและรส พืชสมุนไพรทุกชนิดจะมีชื่อเรียกเฉพาะเพื่อทำให้รู้ว่าเป็นพืชสมุนไพรชื่ออะไรเช่น กระเจี๊ยบ สะระแหน่ กระวาน ฯลฯ สีของพืชสมุนไพรทำให้เรารับรู้ได้ว่าสมุนไพรชนิดนั้นน่าจะมีคุณสมบัติพิเศษอะไรโดยดูจากสีเช่น เขียว แดง ม่วง ดำ ฯลฯ กลิ่นของพืชสมุนไพรไทยเป็นคุณลักษณะพิเศษอย่างหนึ่งที่นำมาใช้ประโยชน์ในการรักษาโรค เมื่อดมกลิ่นสมุนไพรไทยแล้วสามารถแยกได้เป็นกลิ่นต่างๆเช่น หอมชื่นใจ เหม็น ฉุนเหมือนยา ฯลฯ รสชาติของสมุนไพรไทยทำให้รู้สึกถึงความแตกต่างว่าพืชสมุนไพรไทยนั้นมีรสชาติอย่างไรเมื่อสมุนไพรนั้นสัมผัสกับลิ้นเช่น รสหวาน ฝาด ชม เปรี้ยว จืด ฯลฯ รูปของสมุนไพรคือส่วนต่างๆของสมุนไพรไทยที่เราสามารถสัมผัสจับต้องได้เช่น ดอก ใบ ราก เปลือกสมุนไพร เมล็ด แก่นสมุนไพร กระพี้สมุนไพร ฯลฯ

การเก็บสมุนไพรมาทำเป็นยาต้องทำให้ถูกต้องตามหลักต่อไปนี้คือ  

1. การเก็บพืชสมุนไพรส่วนรากหรือหัว ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเก็บพืชสมุนไพรส่วนรากหรือหัวคือช่วงต้นฤดูหนาวจนถึงปลายฤดูร้อน ต้นสมุนไพรจะหยุดการเจริญเติบโตชั่วคราวในส่วนของดอกและใบ ในช่วงนี้ส่วนรากหรือหัวของพืชสมุนไพรจะสะสมตัวยาเอาไว้มาก การเก็บส่วนหัวของพืชสมุนไพรต้องใช้ความระมัดระวังในการขุด อย่าให้หัวหรือรากของพืชสมุนไพรเกิดความเสียหายซึ่งอาจจะเป็นการขาด หัก หรือช้ำ พยายามขุดหัวสมุนไพรขึ้นมาให้อยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ที่สุด

2. การเก็บพืชสมุนไพรส่วนใบหรือเก็บพืชสมุนไพรไปใช้ทั้งต้น โดยทั่วไปพืชสมุนไพรที่ใช้ใบจะเลือกเก็บใบที่เติบโตเต็มที่แล้ว(ไม่อ่อนหรือไม่แก่จนเกินไป) แต่มีพืชสมุนไพรบางชนิดที่มีการระบุอย่างชัดเจนว่าต้องใช้ส่วนของใบอ่อนหรือใบแก่จึงจะให้ผลในการรักษาที่ดีที่สุด นอกจากนี้อาจมีการระบุช่วงเวลาที่จะต้องเก็บใบพืชสมุนไพรอย่างชัดเจนเช่น ต้องเก็บใบสมุนไพรในช่วงที่กำลังติดดอกหรือช่วงที่ดอกบานแล้ว เหตุผลคือช่วงเวลาดังกล่าวเป็นช่วงเวลาที่พืชสมุนไพรสะสมคุณสมบัติทางยาเอาไว้มากที่สุด 

3. การเก็บพืชสมุนไพรส่วนเปลือก โดยทั่วไปช่วงที่มีการสะสะตัวยาไว้มากที่สุดในส่วนเปลือกของพืชสมุนไพรคือช่วงรอยต่อระหว่างฤดูร้อนกับฤดูฝน ในช่วงเวลานี้เปลือกของต้นสมุนไพรจะอ่อนและล่อนจนสามารถลอกออกได้โดยง่าย การลอกเปลือกของต้นสมุนไพรควรเลือกลอกตาม กิ่ง ก้านของต้นสมุนไพร อย่าลอกเปลือกที่ส่วนของลำต้นเพราะอาจทำให้เกิดความเสียหายต่อการเจริญเติบโตของต้นพืชสมุนไพร อาจทำให้ท่อน้ำเลี้ยงที่อยู่ในลำต้นของต้นสมุนไพรเกิดความเสียหายจนอาจทำให้ต้นสมุนไพรถึงตายได้

4. การเก็บพืชสมุนไพรส่วนที่เป็นดอก ส่วนมากจะเลือกเก็บในช่วงที่ดอกกำลังบานสะพรั่ง แต่ก็มีพืชสมุนไพรบางชนิดที่ต้องเลือกเก็บในช่วงที่ดอกกำลังตูมจะให้ผลที่ดีกว่า เช่น กานพลู กระเจี๊ยบ เป็นต้น

5. การเก็บพืชสมุนไพรส่วนที่เป็นผลและเมล็ด ส่วนมากนิยมเก็บกันในช่วงที่ผลแก่เต็มที่แล้วแต่ก็มีข้อยกเว้นในพืชสมุนไพรบางชนิดที่นิยมเก็บไปใช้ตอนที่ผลยังอ่อนๆอยู่เช่น ผลฝรั่งอ่อน มะระขี้นก เป็นต้น

       หลังจากการเก็บพืชสมุนไพรแล้ว พืชสมุนไพรที่เก็บมาจะถูกนำไปแปรรูปโดยการตากแห้งเป็นส่วนใหญ่ การตากสมุนไพรควรเลือกทำในที่ที่อุณหภูมิพอเหมาะ อากาศถ่ายเทสะดวก ไม่เปียกหรืออับชื้น มีแสงแดดส่องถึง อย่าให้พืชสมุนไพรตากอยู่ในที่ๆมีฝุ่นละอองหรือเสี่ยงต่อการถูกปนเปื้อนจากไอระเหยต่างๆที่อาจปนเปื้อนลงในสมุนไพรที่ตากแห้งอยู่ พืชสมุนไพรบางชนิดเช่นสมุนไพรที่มีสารจำพวกน้ำมันหอมระเหย ไม่ควรตากแดดโดยตรงเพราะจะทำให้คุณสมบัติทางยาของน้ำมันหอมระเหยเปลี่ยนไป ให้ใช้วิธีการอบแห้งที่อุณหภูมิ 30-60 องศาเซลเซียส การเก็บรักษาพืชสมุนไพรที่แปรรูปแล้วให้บรรจุใส่ในภาชนะที่แห้งเช่น ขวดโหลแก้วมีฝาปิด ต่อจากนั้นให้เขียนป้ายกำกับโดยระบุ ชื่อสมุนไพร วันเดือนปีที่เริ่มเก็บและแหล่งที่มาติดไว้ที่ขวดโหลด้วย.

Advertisements
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: